Danmark qisuariarpoq: Spiralilersuisoqarsimanera qulaajarneqassaaq
Pisoq ajorluinnarpoq, kalaallillu arnat 1960-ikkunniit 1970-ikkut tungaanut spiralilersuisoqarnerani susoqarsimanera pillugu paasisaqartariaqarput.
Danmarkimi partiit De Konservative, Enhedslisten aamma Liberal Alliance taama nalunaaruteqarput.
Tusarnaagassiaq Spiralkampagnen
- Danskit oqartussaasui kalaallit amerliartoqqunagit spiralilersuinissaminnut inassuteqarsimasut, DR-ip podcastimik tusarnaagassiliareqqammisaani erserpoq.
- 1966-ip 1975-illu akornanni kalaallit niviarsiaqqat tuusintilikkaat spiralilersinneqarput.
- 1966-ip 1970-illu akornanni spiralilersinneqartut 4.500-upput.
- Kalaallit Nunaanni arnat naartusinnaasut taamani 9000-upput.
- Aperineqaqqaaratik spiralilersinneqarsimasuni arlallit tarnikkut timikkullu kingunerlutsitserujussuarnerannik kinguneqartumik qinigassinneqarsimanngitsutut misigisimapput. Anniaatigalugulu kingunerluutigisimagaat arlallit oqarput.
- Niviarsiaqqanut ukiukitsunut, angajoqqaavi akuersiteqqaarnagit, spiralilersuineq danskit suliniuteqaleruttorneranni inatsisitigut akuerisaanngilaq. Taamaammat nakorsat naartunaveersaatinik niviarsiaqqanut 18-iliineqanngitsunut, angajoqqaavi akuersiteqqaarnagit, siunnersuisinnaalersillugit inatsit allanngortinneqarpoq. Tamanna nakorsat niviarsiaqqanut ukiukitsunut, angajoqqaavi akuersiteqqaarnagit, spiralileeqqusaanertut paasisimavaat. Tassa imaappoq, nakorsat inatsisinik unioqqutitsisimapput.
- "Spiralkampagnen" P1-ikkut maajip ulluisa arfineq-pingajuanniit tusarnaarneqarsinnaalissaaq.
Tusarfik: DR-podcast "Spiralkampagnen"
Spiralilersuisimaneq pillugu qulaajaasoqarnissaanik piumasaqarneq Inatsisartut tamarmiusut ippassaq akuersissutigisaat pillugu taakku partiit pingasut maanna qisuariaateqarput.
AAMMA ATUARUK Arnat spiralilersorneqarsimanerminnik kingunerlutsitsisut ikiorserneqarneqalersut
Ukiuni 1960-ikkut qiteqqunnerannit 1991-ip naajartornera tikillugu danskit peqqinnissamik oqartussaasuisa Kalaallit Nunaanni naartunaveersaartitsinissamik periuserisimasaat pillugu danskit naalakkersuisuisa nassuiaateqartinnissaat pilersaarutaavoq.
Spiralilersuisimaneq ajorluinnartoq
Danskit partiivi pingasut Inatsisartutulli taamani susoqarsimanera qulaajarneqartariaqartoq isumaqarput.
- Susoqarsimanera pillugu kalaallit arnat paasisaqarnissaat pissutissaqavippoq, De Konservativep peqqinnissamut oqaaseqartartua Per Larsen Ritzauimut oqarpoq.
- Taakku arnat spiralilerneqarsimanerat kannguttaatsuliorneruvoq ajorluinnartoq, Enhedslistenip peqqinnissamut oqaaseqartartua Peder Hvelplund nutaarsiassaqartitsivimmut oqarpoq.
Pisimasumik qulaajaanissaq arlalinnik tunngavissaqartoq Liberal Alliancemeersoq Henrik Dahl isumaqarpoq.
- Spiralilersuisoqarsimanerata qulaajarneqarnissaanut akuersineq pissusissamisoorlunilu naalagaaffeqatigiinnitta oqaluttuarisaaneranut pingaaruteqarpoq, peqqinnissamut oqaaseqartartoq Ritzauimut oqarpoq.
Danmark sapaatip-akunerata siuliani ataatsimeeqatigineqartoq
Peqqinnissamut naalakkersuisup Mimi Karlsenip (IA) danskit peqqinnisamut ministeriat Socialdemokratietmeersoq Magnus Heunicke sapaatip-akunnerata siuliani ataatsimeeqatigaa.
- Pitsaasumik angusaqarfiusumillu oqaloqatigiippugut, tassanilu Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni suleqatigiinnissaq attaveqaqatigiilluarnissarlu pingaaruteqarluinnartut, taavalu Kalaallit Nunaat suliap pitsaanerpaamik paasinarsarnissaa anguniarlugu Danmarkimik sapinngisamik ikiuissasoq isumaqatigiissutigaagut, Magnus Heunicke allakkatigut akissuteqarluni KNR-imut allappoq.
”Attaveqaqatigiilluarnissaq”, “suleqatigiinnissaq” “ikiuinissaq” qanoq isumaqarnersut oqaatiginngilaa.
Spiralilersuisimaneq pillugu DR-ip tusarnaagassiaa "Spiralkampagnen" pissutigalugu pisimasoq oqallisigineqalerpoq. Arnammi niviarsiaqqallu 13-it tungaanut ukiullit akuersitinneqaqqaaratik spiralilersorneqarsimapput.
Spiralit 4500-t 1966-imit 1970-ikkunnut ikkunneqarput. Kalaallit Nunaanni arnat taamani kinguaassiorsinnaasut affaat spiralilersorneqarsimallutik. Spiralilersuineq 1970-ikkut kingorna aamma pivoq.
AAMMA ATUARUK Naja Lyberth spiralilersuisoqarsimanerata kingorna: Attortisimasorujussuuvunga
Nunatsinni arnat 60-ikkut 70-ikkut akornanni spiralilersorneqarsimasut amerlasuunit ilisimaneqareeraluartut DR-ip tusarnaagassialiaani saqqummiunneqarmat tupaallaatigineqaqaaq.
Kalaallit arnartaat 4.500-t missaannittut spiralilersorneqarput, arlallit naluaat spiralilersisimanertik, ilaallu pinngitsaalineqarlutik ikkussivigineqarsimasutut misigisimallutik.
1975-ip tungaanut – sivisunerusumilluunniit spiralilersuisoqarpoq.
Arnat spiralilerneqarsimasut ilaat inersimasunngoreernermi kingorna meerartaarsinnaanngillat.
Spiralilersuinermut aallaaviuvoq, Danmarkimi oqartussaasut Kalaallit Nunaanni – taamani Danmarkimi amtitut inissisimasumi – inuit amerliartupiloornissaat ernummatigimmassuk. 1965-imi nalunaarusiami ersersinneqarpoq, Kalaallit Nunaanni ukiumut meeqqat 500-nik amerlanerit uersagaasartut, taakkunanngalu anaanaasut pingajorarterutaat 20-t inorlugit ukioqartartut. Inuit amerliartornerisa Kalaallit Nunaanni nutarteriniarneq unammillernartippaat, nutarteriniarneq Danmarkip naalagaaffianut ilimagisamiit akisunerulermat.
Qulaajaanermi qanoq periuseqartoqassanersoq Kalaallit Nunaatalu qanoq atuuffeqarnissaa suli ilisimaneqanngilaq.
AAMMA ATUARUK Inge Thomassen: Uanga ilisimanngisannik aamma spiralilerneqarpunga. Meerartaarsinnaajunnaarpungalu
Spiralilersuinerup kingorna inunngortartut 1970-ikkunni affaannanngungajapput: 1967-mi 1.674-it inunngortut 1974-mi 638-t inunngorput.
Peqqinnissaq pillugu oqartussaaffik 1991-imi nunatsinnut angerlaanneqarpoq - taamaattumik qulaajaanissami 1970-ikkunniit 1991 tikillugu qulaajaaffigineqassapput.
