Ilitsersuisoq DR-imi nangeqattaartuliaq pillugu: Kalaallit isiginnittaasiannik ilanngutitsinermik misiliineraarput

Nunasiaanermiit naqisimaneqarnermiillu kaanngarnermut namminerlu aalajangiisinnaanermut ilungersornermut. Pissangartuliaralugu piviusut tunngavigalugit DR-imi nangeqattaartuliaq "Historien om Grønland og Danmark" Kalaallit Nunaata Danmarkillu ukiuni 300-ni ataatsimut oqaluttuarisaanerat takussutissalissallugu misiliineruvoq.

Nangeqattaartuliami ilitsersuisutut filimilianik ilitsersuisoq Inuk Silis Høegh  inuiaat kalaallit oqaluttuarisaanerat pillugu sulinermini ilikkagaqangaatsiarsimavoq.

- Uanga nammineq inuiaqatimalu ukiuni kingullerni oqaluttuarissanerput iserfigissallugu assut pissangarpoq. Oqaluttuarisaanerup imminut ataqqinerulersillutalu qanoq ililluta tamaanga killissimanitsinnik paasitinneruaatigut sioqqullutalu siulitta ilungersuutigisimasaannik, oqarpoq.

Nangeqattaartoq sisamanik immikkoortoqarpoq aallartgillunilu ajoqersuiartortup Hans Egedep 1721-mi Kalaallit Nunaannut pineranik. Norgemiup-danskiusup ajoqersuiartortup inuillu kalaallit naapinnerannik ikittuinnarnik takussutissaqarpoq. Taamaattumik Inuk Silis Høegh-imut pissangartumik unammilligassaasimavoq naapinneq taannarpiaq ilitsersussallugu.

- Oqaluttuarisaanermi piffissap taassuma nalaani kalaallit qanoq iliorsimanersut naatsorsoruminaappoq, tassami allaaserisanik aallerfissasqanngingajakkatta. Ima inerparput ilimanartumik misigissutsitigut ullumikkutut inuit qisuariartarsimassasut. Assersuutigalugu aliasuuteqaraanni qiasarput, taamalu isiginnaartitsinerni tamanna aallaavigaarput, oqaluttuarpoq.

Kalaallit Nunaat pillugu oqaluttuarisaaneq siusissoq akuttunngitsumik avataaneersunit oqaluttuarineqartarpoq. Taamaattumik Inuk Silis Høeghip nuannaarutigaa nammineq Kalaallit Nunaanniillu peqataasut nangeqattaartumi kalaallit isiginnittaasiannik ilanngussissaallutik   periarfissaqarmata.

- Tassa tamanna uagut nammineq oqaluttuarisaanitsinnut kalaallit isiginnitaasiannik ilanngussinerput. Isiginnaartussat nalilerumaarpaaat iluatsissimanersoq, kisianni kissaatigaara kalaallit amerlanerit isumassarsisikkumaarai oqaluttuarisaanitsinnut itinerusumik pulanissaannut oqaluttuarinneqataalerlutillu, filminik ilitsersuisartoq oqarpoq.

Oqallisissatut aallaavigissallugu ataatsimut tunngavik 

Nangeqattaartuliap pilersinnerani Kalaallit Nunaanni inuit ilanngutitissallugit DR-imut pingaartuusimavoq.

DR-imi aallakaatitassanut akisussaasuusoq Lisbeth Langwadt "Historien om Grønland og Danmark"-imi aallakaatitassamut akisussaasoq, oqaluttuarpoq.

Oqaluttuap siorna Hans Egedep Kalaallit Nunaannut pineraniit nunallu nunasiaalerneranut ukiut 300-nngorneranni aallakaatinneqarnissaa pilersaarutaagaluarpoq, coronamilli nunarsuarmi tuniluunnersuarmit kinguartinneqarpoq. Oqaluttuarisaanermi pisoq Kalaallit Nunaanni Danmarkimiliu oqallitsitsingaatsiarpoq.

Oqaluttuarisaaneq ilisimassallugu pingaartuusoq Lisbeth Langwadt isumaqarpoq, tamatumuuna oqallinnermi assigiimmik aallaaveqartoqarniassammat.  

Assi © : DR

Isiginnaartitsisartoq Najattaajaraq Joelsen aamma Inuk Silis Høegh "Historien om Grønland og Danmark"-ip immiunnerani. Assi: DR - Morten Krüger.

- Nunavut 4000 kilometerinik imminnut ungasissuseqarput imarpissuarmillu avissaaqquteqarlutik, kisianni ukiut 300-t ingerlaneranni oqaluttuarisaaneq ataatsimoorupparput, taannalu siornatigut fjernsynikkut nunanut taakkununnga marlunnut takutinneqarnikuunngilaq. Piffissanngortoq isumaqarpugut, minnerunngitsumik ukiut ingerlaneranni annertoqisumik oqallisaasarsimammat, oqaluttuarisaanerlu pillugu misigissuterpassuaqarmat, oqarpoq.

Nangeqattaartuliaq ukiut marluk ingerlaneranni ineriartortinneqarpoq ilisimatuussutsikkullu misissuisut oqaluttuarissanermik oqaluttuartut ilanngunneqarlutik. Pingaartumik danskit Kalaallit Nunaannik nunasiaqalernerat sammisaavoq misigissutsinik qaffatsitsisoq Kalaallilu Nunaanni oqallissaarutaasartoq. Kalaallit Nunaanni inuit nangeqattaartup pilersinneqarnerani  peqataatinneqarnerat DR-imut pingaartuuvoq, Lisbeth Langwadt oqaluttuarpoq:

- Inuiaat marluk naapinnerannik oqaluttuaavoq arlalippassuartigut attortinnartoq, assigiinngeqigatta immitsinnillu ilikkagaqartarluta. Tassa oqaluttuaavoq nunasiaqalernermit annertunerusoq, kisianni soorunami initoqaaq, ukiiut ingerlaneranni oqallisigisarsimaqigatsigu.

Ilutigalugu neriuutigaa nangeqattaartoq siunissami oqallinnissamut ataatsimik aallaaveqarnissamut periarfissaassasoq.

- Tassami nammineq imminut pillunga oqarsinnaavunga Danmarkimi oqaluttuarisaaqatigiinnerput pillugu pinngitsoornani ilisimasaqartorujussuaqarnera piviusuunngimmat, Lisbeth Langwadt oqarpoq.

Sapaatiuppat "Historien om Grønland og Danmark" DR-imi aamma KNR-imi takuteqqaarneqassaaq.