Saaneerannguit nutaamik annertuumik paasisaqarfiupput
Itsarnisarsiuut isaannit attakut pisuussutaasinnaapput imaannaanngitsorsuit.
Taakkorpiaammi aqqutigalugit, qangarsuaq eqqarneqartarsimasut aqqutigalugit, taamanikkut ukiut 1000-t matuma siorna inuit inuusimasut sunik inuussuteqarlutillu nerisaqartarsimanersut paasineqarsinnaasarpoq.
Uummasut assigiinngitsut 42-t saarngi attakuni aqqaneq marlunni nassaat:
Aalisakkat:
- Saarullik
- Ammassak
- Qeeraq
- Kanioq
- Nipisak
- Suluppaagaq
- Oquutaq
- Qaleralik
- Eqaluk
Timmissat:
- Malamuk
- Apparluk
- Appaliarsuk
- Appa
- Naajaq
- Tulugaq
- Oqaatsoq
- Nerlerit ilaat (gråand)
- Paaq
- Miteq
- Nerlerit (grågås)
- Nerlerit ilaat (Rajgæs)
- Aqisseq
Miluumasut nunamiut:
- Ukaleq
- narlumukaaq
- Nerussuaq
- Anguteralak
- Sava
- Tuttu
- Qimmeq/amaroq
- Terianniaq
- Nanoq
Miluumasut imarmiut:
- Arfivik
- Tikaagullik
- Qilalugaq qernertaq
- Qipoqqaq
- Niisa
- Kigutilissuaq
- Aaveq
- Ussuk
- Aataarsuaq
- Qasigiaq
- Natsillak
DNA atorlugu saanimerngit isaannarmik takuneqarsinnaanngitsut misissornerisigut sunut uumasunut atasuunersut paasineqartalerput.
AAMMA ATUARUK Issumik illuliamik Sisimiuni nassaarneq qanga inuit qanoq inooriaaseqarsimanerannut paasisaqarfiusut
Saarngillu seqummaani misissukkat tupinnarluinnartuupput. Uumasummi assigiinngitsut 42-t, taakkunani aalisakkat assigiingitsut qulingiluat arferillu assigiingitsut tallimat sunaassusersineqarput.
- Taamaalillugulu tassa imaannaanngitsunik arajutsisassaanngitsunik paasisaqarsinnaasarpugut, Christian Koch Madsen Nunatta Katersugaasiviani Allagaateqarfianilu attakusiuutut aqutsisutullu atorfilik KNR-mut taama oqarpoq.
- Saanimerngit DNA-p attattuarsimammagit nuannerluinnarpoq, tassuunakkummi uumasut suunera paasivarput, nalinginnaasumik tamakkuninnga paasisaqartanngikkaluaratta. Ilaatigut soorlu naatsorsuutigisatsinniit arfivik assut inituneruvoq paasisaqarfigingaatsiarparpullu.
- Aalisagaaqqat aamma suussusersinngisagut paasivagut, soorluttaaq aamma ammassaat assut iisarisarsimavaat, tamanna nalunngereeraluarparput siusinnerusukkulli uppernarsaasersinnaasanngikkaluarparput, taanna oqarpoq.
Paasisatut inerniliunneqartut naapertorlugit Kalaallit Nunaanni nunaqarsimasut siulliit nerisaasa allanngorartuusimanerat erserpoq
Arfivik tamanit piniarneqartarsimavoq
Aalisagaaqqat saarngi suussusiliinermut ersersitsigaluartut, eqqumiiginarsinnaavoq attakut akornanni arferit angisuut saarnginit nassaartoqanngimmat.
Christian Koch Madsenili naapertorlugu tamanna nassuiaatissartaqarpoq.
- Arfeq tamaat angerlaanneqartarsimanngilaq. Pisarineqarfiani pilanneqartarsimavoq atorfissaqartinneqartullu kisiisa nassarlugit angerlaanneqartarsimapput. Taamaammanuna arferit saanerujussui attakut akornanniinngitsut. Taamatuttaaq takusinnaavarput qallunaatsiaat inuillu Thulemeersut arfivinnik pisaqamasarsimasut.
Nunatta katersugaasiviata allagaateqarfiatalu attat Saqqaq-kulturimeersut misissorpaat tassa ukiut 4.500 matuma siornaniit aallaavillit, attallu ukiumi 1900-meersut.
Nunat misissuiffiusut tamaalaajutinniarlugit Diskobugtip eqqaani Nipisani aammalu Nuup kangerluani taamatuttaaq tunumi assaanerit ingerlanneqarput, assaaffigineqartunilu aqqaneq-marluusuni arfineq-pingasut arfiviup saarnginik nassaarfiupput.
Assi: Nunatta Katersugaasivia Allagaateqarfialu
Tuttut eqqumiitsorsiffiusut
Ullumikkut tuttu ilisimalluakkatsitut ittup saarngi kisimik attakuni nassaarineqanngillat.
Nunat immikkoortortaani arlalinni DNA atorlugu misissuinermi isarukitsut saarngi aammalu tuttup nalunngisatsinnit mikinerup saarngi aamma nassaassaapput, taannalu ukiorpassuarni tupinnartorsiffigineqartarpoq.
AAMMA ATUARUK Aarrup nunatsinneersup saarngi Kyiv-imi
Christian Koch Madsen naapertorlugu, ilimatsaanneqarpoq tuttut assigiinngitsut marluk nunatsinnut ingerlaarsimassasut.
Siulleq ukiut 9.000-t matuma siornatigut nassaarineqarpoq, taassumalu ullumikkut tuttunit nalunngisatsinniit allaanerussutigaa mikinerugami.
Kingorna aatsaat tuttu ullumikkut nalunngisarput nunatsinni siammarpoq, taamaalillunilu tuttunut minnernut takkuteqqaarsimagaluartunut ingiaalluni.
Ilisimatusarnermilu nutaanerpaani maanna ilimatsaanneqarpoq tuttut sananeqaatimikkut pissuseqatigiinngitsut marluk nunatsinniissimassasut.
- Saarngit assigiinngitsuunerat pissutigalugu eqqoriaanerit peqqaarput, Nuulli kangerluani assaasoqareersorlu DNA aqqutigalugu erseqqissumik paasivarput tuttu mikinerusoq piusimagaluartoq, Christian Koch Madsen Nunatta Katersugaasiviani Allagaateqarfianeersorlu oqarpoq.
Qularnarporli tuttu mikineq taanna Kalaallit Nunaanniit tammavissimassanersoq. piniartummi arlalissuit oqaluttuarisaannarpaat tuttunik naatsunik niulinnik takunnittarsimallutik.
- Piniartut utoqqaanerit oqaluttuarisarpaat, tuttunik naatsunik niulinnik Kalaallit Nunaata sineriaani arlalinni peqartoq, soorlu tunup avannaani aammalu Nuup kangerluani. Imaassinnaalluarpoq, tuttut sananeqaatimikkut minnerusut taakku nunngutai takuneqartarsimasut, Christian Koch Madsen oqarpoq.
